a. Şiirin yapısıyla ilgili aşağıdaki soruları cevaplayınız.
• Birimlere verilen adı söyleyiniz.
Şiirde birim olarak dört dizelik bentler
vardır.
• Birim sayısını belirtiniz.
Şiirde 7 bent vardır.
• Uyak örgüsünü tahtada şema üzerinde gösteriniz.
Aaaa/bbba/ccca…
• Şiirin ölçüsünü belirtiniz.
Şiir aruz ölçüsüyle yazılmıştır.
• Temasını söyleyiniz.
Aşk teması işlenmiştir.
b. Yaptığınız incelemeden ve bilgi birikiminizden yararlanarak Ahmet
Paşa'nın şiirinin hangi nazım şekliyle yazıldığını söyleyiniz.
Ahmet Paşa, şiirini murabba nazım şekliyle
yazmıştır.
b. Osmanlı Devleti'nin XV. yüzyıldaki yapısıyla Ahmet Paşa'nın
Murabba'sına hâkim olan söyleyiş arasında nasıl bir ilişki olduğunu
açıklayınız.
Osmanlı Devleti’nin 15.yüzyılda gittikçe güçlendiği, siyasi
ve askeri alanda geniş bir coğrafyaya hükmetmeye başladığı İstanbul’un başkent
olmasıyla yüksek bir kültürün oluştuğu görülmektedir.
1. Sınıfta yedi grup oluşturunuz. Grup üyelerinizle
incelediğiniz birimde, kendi anlamı dışında kullanılan kelimeleri belirleyiniz.
Bu kelimelerin şiirde hangi anlamda kullanıldığını söyleyiniz.
Şiirde yan ve mecaz anlamda kullanılan
kelimeler:
Birinci Bent: kuru(boş abes), dolaşmak(sarılmak,
tutunmak)
İkinci Bent: Ayağa düşürmek(değerini düşürmek), toprak
etmek( yolunda feda etmek, harcamak), kul edinmek( değer
vermek)
Üçüncü Bent: Zehir(acı, keder), diken( kahır, keder), baş
koşmak(başbaşa vermek), kadeh(aşk)
Dördüncü Bent: Peşine takılmak(peşinden gitmek),
hercai(karasız, vefasız)
Beşinci Bent: Başını feda etmek( kendini
adamak
Altıncı Bent: Candan üstün tutmak( kendinden daha çok
önemsemek), akıvermek( çabucak sevmek)
Yedinci Bent: Sözlerimin ateşi( etkileyicilik), hareketli(
dokunaklı, duygulu), aşk elbisesi( aşıklık hali)
2. a. Şiirdeki imgeleri belirleyiniz.
Şiirdeki imgeler: zülüf, gönül, zehir, kadeh, diken,
hançer, ağyar, gam, aşk hengamesi, ateş, aşk elbisesi
b. Okuduğunuz murabba ve Bakî'nin gazelinde bulunan ortak imgeleri
söyleyiniz.
Okuduğumuz murabba ile Baki’nin gazelinde “gönül” imgesi
ortaktır.
c. Murabbanın birinci dörtlüğünde sevgilinin neye teşbih edildiğini
açıklayınız.
• Ayrıca "gönül" bir insan gibi perişan hâldedir, boş sevdalar
peşindedir. Bu dizedeki söz sanatının adınısöyleyiniz.
• Murabbanın diğer dörtlüklerindeki söz sanatlarınıda bulup
bunların nasıl yapıldığını açıklayınız.
Murabbanın ilk dörtlüğünde sevgilinin yüzü güle
benzetilmiştir.
Gönül kavramı insan gibi düşünüldüğü için teşhis sanatı
yapılmıştır.
Murabbadaki diğer söz sanatları:
Birinci Bent: “Vay gönül, eyvah gönül” –
nida
İkinci Bent: Şair kendini heva yolunda toprağa benzetiyor—
teşbih
Kakül sevgilinin bir parçasıdır— Mecaz-ı
Mürsel
Ayağa düşmek ve kul olmak arasında anlam ilişkisi
vardır—tenasüp
Üçüncü Bent: Zehri kadehlerle içmekte, cefa dikenleri
göğsünü doğramaktadır—mübalağa
Dördüncü Bent
Köpek sürüsü ifadesiyle rakipler
kastedilmiştir—istiare
Rakiplerin köpek sürüsü kadar çok olması—
mübalağa
“Yar, güzel, şuh” kelimeleri
arasında—tenasüp
Beşinci Bent
Aşk ve gam, insan gibi ney ve çalgı aletlerini
çalamaz—Teşhis
Altıncı Bent:
İki dünya sözüyle dünya ve ahiret
hatırlatılmıştır—telmih
Sevgilinin boyu selvi ağacına
benzetilmiştir—teşbih
Yedinci Bent:
Şairin sözlerinin ateşi aşk mevsimini
ısıtır—mübalağa
Aşk elbisesinin gönül tarafından
giydirilmesi—teşhis
“Boy” kelimesiyle “vücut”
kastedilmiştir—mecazımürsel
Şiirin her bendinin sonunda “vay, eyvah, gönül” kelimeleri
tekrarlanmıştır.—Tekrir
ç. Belirlediğiniz söz sanatları ve imgelerin şiirdeki işlevini
söyleyiniz.
Belirlediğimiz imgeler ve söz sanatları şiirin anlam
bakımından etkileyici olmasını sağlamıştır.
3. Şiirde şairin gözlem, izlenim, sezgi ve kişisel
duyarlılığınıyansıtan ifadeleri açıklayınız.
Şair, gözlem, izlenim ve duyarlılıklarını duygusal bir
söyleyiş ve bakış açısıyla dile getirmiştir. Aşkı anlatırken çeşitli imge ve
benzetmelere başvurmuştur.
4. Şiirin yan anlam bakımından zengin olup olmadığını örneklerle
belirtiniz.
Şiir yan ve mecaz anlam bakımından zengin bir ifade
özelliğine sahiptir.
5. Murabbada kullanılan Arapça ve Farsça kelimelerin altını
çiziniz. Bunların şiirde kullanılma nedenini belirtiniz.
zülf, sevda, hay, hak, heva, illa, nuş, niş, cefa, ağyar,
aşk, gam, vaz, vasl, cihan, nam, name, came, felek
Farsça kelimeler: gül, semen-say, bi-serü bi-pay, pay-mal,
zülf-i semensa, sagar, har, dilber, diriğ, yar, hercai, dildar, ser-baz, dil,
serv, ab-ı revan, suz, hengame
Arapça ve Farsça kelimelerin yoğun olarak kullanılması
Divan şiirinin dil ve söyleyiş geleneğiyle ilişkilidir.
6. Şiirin hangi geleneğin ürünü olduğunu söyleyiniz.
Divan şiiri geleneğine göre
yazılmıştır.
Read more